ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ & ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ & ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ - ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΙΟΥ

Ποδηλασία και γόνατα: Πότε προκαλεί προβλήματα;

Το ποδήλατο αποκτά ολοένα και περισσότερους θερμούς οπαδούς τα τελευταία χρόνια, εξαιτίας της αύξησης των καυσίμων, του οικολογικού προβληματισμού και των αυξανόμενων ποσοστών παχυσαρκίας. Πέρα από τα οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη, σημειώνει παγκόσμια διάδοση επειδή συντελεί στη βελτίωση της σωματικής ευεξίας.

Αποτελεί μια ευχάριστη καρδιαγγειακή προπόνηση η οποία ενισχύει συνολικά τον οργανισμό και τη λειτουργία των αρθρώσεων, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής των γονάτων. Καθώς ο αναβάτης είναι καθιστός, το βάρος που δέχονται οι αρθρώσεις ελαττώνεται και οι πιθανότητες φθοράς μειώνονται. Για άτομα με προϋπάρχουσες κακώσεις στα γόνατα, οι ήπιες και καθορισμένες κινήσεις που πραγματοποιούνται μέσω της ενεργοποίησης των μυϊκών ομάδων των κάτω άκρων, ενδυναμώνουν την άρθρωση.

Εντούτοις, η συγκεκριμένη δραστηριότητα ενδέχεται να επιφέρει αρνητικές συνέπειες στα γόνατα στην περίπτωση που παραβλέπονται βασικοί κανόνες ασφαλείας. Υπάρχει η πιθανότητα εκδήλωσης ανεπανόρθωτων βλαβών, τόσο στους ερασιτέχνες που ποδηλατούν για μετακίνηση, αναψυχή ή άσκηση όσο και για τους αθλητές υψηλού επιπέδου.

Αν και αποτελεί δραστηριότητα ήπιας καταπόνησης, η συχνή επανάληψη των ίδιων κινήσεων και η παρατεταμένη θέση επιβαρύνουν τα γόνατα. Αιτίες που κατά κανόνα προξενούν κακώσεις αποτελούν:

Η ανεπαρκής προθέρμανση

Η ξαφνική και εντατική άσκηση, δίχως την ανάλογη ετοιμότητα του κινητικού μηχανισμού, δύναται να προκαλέσει αλλοιώσεις στους χόνδρους και τους ιστούς.

Η απουσία ομοιόμορφης μυϊκής ανάπτυξης

Το μυϊκό σύστημα των αναβατών δεν ενεργοποιείται ισομερώς - ορισμένες ομάδες υπερτροφούν, ενώ άλλες παραμένουν αδύναμες. Οι εξαιρετικά δυνατοί μύες ασκούν έντονη τάση στα γόνατα, ιδίως σε φάσεις μέγιστης επιφόρτισης.

Η λανθασμένη στάση σώματος

Η υπερβολική πρόσθια κάμψη του κορμού καταπονεί τις αρθρώσεις, εξαιτίας της ισχυρής καθοδικής δύναμης που αναπτύσσεται.

Τα ακατάλληλα ρυθμισμένα εξαρτήματα

Ένας σκελετός ποδηλάτου που δεν ανταποκρίνεται στις σωματικές διαστάσεις του αναβάτη αναγκάζει τα κάτω άκρα να κινούνται σε προβληματικές μοίρες, προκαλώντας ενοχλήσεις. Τα κακώς ευθυγραμμισμένα πεντάλ, καθώς και η τοποθέτηση του καθίσματος σε υπερβολικό ή ανεπαρκές ύψος, επιβαρύνουν εξίσου τα γόνατα.

ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

Η ενόχληση στην άρθρωση αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη καταγεγραμμένη εκδήλωση από υπέρχρηση στους αναβάτες (μετά την οσφυαλγία).

• Το άλγος στην πρόσθια επιφάνεια δύναται να προκληθεί από την έντονη συμπίεση της επιγονατίδας και των πέριξ μαλακών μορίων, ιδίως επί αδυναμίας των οπίσθιων μηριαίων ή γλουτιαίων, εσφαλμένης ευθυγράμμισης, χαμηλής συχνότητας περιστροφής, χρήσης υπερβολικά σκληρής σχέσης μετάδοσης (μεγάλο μπροστινό γρανάζι, μικρό οπίσθιο) κ.ά.
• Η ενόχληση στην οπίσθια περιοχή πυροδοτείται από αυξημένες τάσεις στο πίσω τμήμα της άρθρωσης, λόγω λανθασμένης γωνίας των πεντάλ, πρόσθιας μετατόπισης της σέλας ή του πέλματος, καθώς και βράχυνσης των μυών της γαστροκνημίας, των οπίσθιων μηριαίων ή των γλουτιαίων.
• Ο πόνος στην έσω πλευρά συνδέεται με διαταραχές ευθυγράμμισης κατά την ώθηση. Η διάταση του έσω πλαγίου συνδέσμου από συνεχή έσω στροφή του γόνατος, οι υπερτονικοί προσαγωγοί και η θυλακίτιδα αποτελούν ενδεχόμενα αίτια.
• Η εκδήλωση άλγους στην εξωτερική πλευρά σχετίζεται τις περισσότερες φορές με φλεγμονή του έξω πλαγίου συνδέσμου ή με σφιχτούς απαγωγούς / γλουτιαίους μύες.

Οστεοαρθρίτιδα

Η υπέρμετρη επιβάρυνση του γόνατος χωρίς τη λήψη προστατευτικών μέτρων, μέσω των συνεχών ομόκεντρων κινήσεων, δύναται να επιφέρει μικροκακώσεις στον αρθρικό χόνδρο. Η πλημμελής επούλωση αυτών καταλήγει σε οστεοαρθρίτιδα, μια προοδευτικά μη αναστρέψιμη αλλοίωση που συνεπάγεται άλγος, φλεγμονώδη αντίδραση, παραμόρφωση και λειτουργική έκπτωση της άρθρωσης.

Η αιτιολογία της νόσου είναι πολυπαραγοντική, καθώς εμπλέκονται γενετικές, αναπτυξιακές, μεταβολικές και μετατραυματικές συνιστώσες. Το προκαλούμενο άλγος εντείνεται κατά τη δραστηριότητα και υποχωρεί στην ανάπαυση, αν και σε προχωρημένα στάδια εκδηλώνεται ακόμη και σε κατάσταση ηρεμίας.

Αν και αποτελεί χρόνια εκφυλιστική διεργασία, η εξέλιξή της επιδέχεται σημαντική επιβράδυνση και η συμπτωματολογία αποτελεσματικό έλεγχο. Αρχικά, η αντιμετώπιση βασίζεται στη μείωση του σωματικού βάρους (εφόσον ενδείκνυται), στη χορήγηση αναλγητικών και αντιφλεγμονωδών σκευασμάτων, σε συνεδρίες φυσικοθεραπείας και στην τακτική εκγύμναση για μυϊκή ενδυνάμωση.

Αερόβιες ασκήσεις, όπως η βάδιση, η ποδηλασία και η κολύμβηση, δύνανται να περιορίσουν το άλγος, να ενισχύσουν τη λειτουργικότητα και την κινητικότητα, αναβαθμίζοντας την ποιότητα ζωής των ασθενών. Συνεπώς, η ποδηλασία δεν αντενδείκνυται, αλλά αποτελεί ωφέλιμη δραστηριότητα, υπό την προϋπόθεση ότι εκτελείται με μέτρο και χωρίς υπερβολική επιφόρτιση των αρθρώσεων.

Στο τελικό στάδιο, η χειρουργική αντικατάσταση της άρθρωσης προσφέρει οριστική λύση. Η αρθροπλαστική γόνατος γίνεται με ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους, όπως η ΜΙΚ, η οποία εξασφαλίζει την ταχύτερη ανάρρωση του ασθενή, καθώς πραγματοποιείται μέσω μιας μικρής τομής χωρίς να επηρεάζονται μυς και τένοντες. Έτσι, οι ασθενείς μπορούν να περπατήσουν την ίδια ημέρα και να επιστρέψουν συντομότερα στις καθημερινές δραστηριότητές τους.

ΠΡΟΛΗΨΗ

Προς αποφυγή κακώσεων από υπερχρήση, απαιτείται η χρήση ποδηλάτων κατάλληλων διαστάσεων, με ορθή ρύθμιση των πεντάλ και του καθίσματος.

Όταν οι βραχίονες των πεντάλ είναι παράλληλοι με το έδαφος, η άρθρωση του πρόσθιου γονάτου πρέπει να ευθυγραμμίζεται κατακόρυφα με τον άξονα του πεντάλ ή ελαφρώς πίσω, σχηματίζοντας γωνία 90 μοιρών. Αντίστοιχα, το ύψος της σέλας ορίζεται έτσι ώστε το γόνατο να διατηρεί μια ήπια κάμψη κατά τη φάση της μέγιστης έκτασης στο κατώτερο σημείο της περιστροφής.

Η επαρκής προθέρμανση, η συμπληρωματική προπόνηση αντιστάσεων, καθώς και η προοδευτική αύξηση του ρυθμού και της έντασης, επιβάλλονται.